Korunan Kültür Varlıkları Bilgi Sistemlerinde (KUVAR BİS) Veri Mimarisi: Türkiye ve Avrupa Örnekleri Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Analiz
(Korunan Kültür Varlıkları Bilgi Sistemlerinde (KUVAR BİS) Veri Mimarisi: Türkiye ve Avrupa Örnekleri Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Analiz )

Yazar : Kezban Ekin YARAMIŞ  Özge Yalçıner Ercoşkun  
Türü :
Baskı Yılı : 2026
Sayı : 6-1
Sayfa : 66-96
    


Özet

Cultural heritage assets represent shared cultural values that reflect the past, present, and future of societies and humanity as a whole. Their protection at both national and international levels is essential for ensuring cultural continuity. The storage and management of both spatial and non-spatial data related to heritage assets are therefore of critical importance. As the volume of information has increased, traditional methods of information storage have become insufficient. Today, Geographic Information Systems (GIS) provide an effective framework for managing both spatial and attribute data of cultural heritage assets within a unified digital environment. In addition to enabling digital storage and backup, GIS technologies enhance data security and facilitate continuous updating processes. Cultural Heritage Information Systems (CHIS), referred to in Türkiye as Protected Cultural Assets Information Systems (KUVAR BİS), have become fundamental tools for the effective management of heritage resources. However, differences in national governance structures (centralized vs. decentralized systems) and legal protection frameworks significantly influence the architecture and functionality of these systems, making it difficult to define universally applicable best-practice models. This study conducts a comparative analysis of cultural heritage information systems from different national contexts: Türkiye’s Culture Portal, England’s system (Historic England/National Heritage List for England – NHLE), Scotland’s regional system (Historic Environment Scotland – HES), and France’s centralized system (Plateforme Ouverte du Patrimoine – POP). Using a multiple case study methodology, the research identifies four principal findings. The analysis reveals that Türkiye and France offer strong automation in legal registration processes within centralized administrative frameworks, whereas the United Kingdom models prioritize transparency and public accessibility. In terms of mobile user experience, Scotland (HES) demonstrates a more participatory model through its location-based guidance applications. Regarding data standardization, France, England, and Scotland align with international standards such as CIDOC CRM and achieve full integration with the Europeana platform, while Türkiye’s portal infrastructure shows a tendency toward compatibility with Europeana Data Model (EDM) vocabularies. Differences in national protection legislation directly shape the data collection and presentation architectures of these systems. Ultimately, this four-country comparison demonstrates that the effectiveness of Cultural Heritage Information Systems depends not only on the scope of inventory coverage but also on compliance with international standards, digital integration of legal frameworks, and the participatory implementation of mobile technologies.



Anahtar Kelimeler

Information System, Geographic Information Systems (GIS), Historic Environment Scotland (HES), Protected Cultural Assets, Cultural Heritage, Database, Culture Portal (Türkiye), National Heritage List for England (NHLE), Plateforme Ouverte du Patrimoine (POP Platform)



Abstract

Kültür varlıkları geçmişi, bugünü ve geleceği; toplumların, insanlığın ortaklıklarını yansıtan kültürel değerlerdir. Varlıkların ulusal ve uluslararası anlamda korunması da kültürlerin devamlılığı için önem arz etmektedir. Mirasa ait verilerin ve gerek mekansal gerekse mekansal olmayan bilgilerinin depolanması ve yönetilmesi oldukça önemlidir. Geleneksel bilgi saklama yöntemleri kültürel varlıklara ait bilgiler arttıkça yetersiz hale gelmiştir. Günümüzde oldukça yaygın kullanılan coğrafi bilgi sistemleri (CBS), kültür varlıklarının hem konumsal verilerini hem de öz nitelik verilerini bir arada tutabilme imkanı sunmaktadır. Ayrıca verilerin dijital olarak saklanabilmesi ve yedeklenebilmesinin kolaylığının yanı sıra veri güvenliğini ve verilerin güncellenebilmesini de sağlamaktadır. Kültürel varlıkların etkili yönetimi için geliştirilen Korunan Varlıklar Bilgi Sistemleri (KUVAR BİS)'ni temel araç haline getirmiştir. Ancak, ülkelerin yönetim yapıları (merkeziyetçi/özerk) ve ulusal koruma mevzuatları, bu sistemlerin mimarisi ve işlevselliği üzerinde belirgin farklılıklar yaratmaktadır. Böylece uluslararası iyi uygulama modellerinin belirlenmesini de zorlaştırmaktadır. Çalışma, farklı ülkelerden farklı kültür varlıkları bilgi sistemlerinin veritabanlarını karşılaştırmalı analizine tabi tutmaktadır: Türkiye'nin Kültür Portalı, İngiltere'nin sistemi (Historic England/NHLE), İskoçya'nın bölgesel sistemi (Historic Environment Scotland/HS) ve Fransa'nın merkezi sistemi (POP Platformu). Çoklu vaka çalışması yöntemiyle yürütülen karşılaştırma sonucunda dört temel bulguya ulaşılmıştır. Analiz süreci, Türkiye ve Fransa’nın bilgi sistemlerinin yasal tescil süreçlerinde güçlü bir otomasyon ve merkeziyetçi bir yapı sunduğunu, Birleşik Krallık modellerinin ise şeffaflık ve halka açıklık ilkesini ön plana çıkardığını göstermiştir. Mobil deneyim açısından İskoçya (HES), konumsal rehberlik sunan uygulamasıyla toplumsal katılımda rakiplerine göre daha başarılı bir model sergilemektedir. Veri standardizasyonu bağlamında; Fransa, İngiltere ve İskoçya sistemleri CIDOC CRM gibi uluslararası standartlara uyum sağlayarak Europeana platformuyla tam entegrasyon kurarken, Türkiye’nin portal altyapısı Europeana Veri Modeli (EDM) ile uyumlu söz dağarcıklarını kullanma eğilimindedir. Mevcut koruma mevzuatındaki farklılıklar, sistemlerin veri toplama ve sunma mimarilerini doğrudan şekillendiren temel unsurdur. Nihayetinde bu dörtlü karşılaştırma, Kültürel Miras Bilgi Sistemlerinin etkinliğinin yalnızca envanter kapsamıyla değil; uluslararası standartlara uyum, yerel mevzuatın dijital entegrasyonu ve mobil teknolojilerin katılımcı bir şekilde uygulanma kapasitesiyle doğrudan ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır.



Keywords

Bilgi Sistemi, Coğrafi Bilgi Sistemleri, Historic Environment Scotland (HES), Korunan Kültür Varlıkları, Kültürel Miras, Veritabanı, Kültür Portalı, National Heritage List for England (NHLE), Plateforme Ouverte du Patrimoine (POP Platformu)